منصور حلاج اودرحمان په شاعرۍ كې دهغه داسطورې انعكاس ....

دنیا ته مې وکتل، ځان ته مې وژړل؛ ځان ته ور ښکته شوم؛ پنځه سرونه مې ولیدل! چې بلا یې ورکه شوه؛ دنیا مې هېره شوه؛ ټوله بلا دلته وه، دننه وه، نېږدې...کټ مټ زه، زما وه! د «زه» بلا زما وه. ....

د جيلاني جلان (د ګلپاڼو اتڼ ) مې په اول ځل د تېر ژمي په يوه بې برقه شپه كې ولوست او دويم ځل مې تېره شپه ( د ۱۳۸۷ كال د اسد نهمه) وكوت. زما عادت دى چې د لوست په وخت په كتاب باندې خپلې تبصرې هم د پاڼو په څنډو كې ليكم. زما په دواړو تبصرو كې فرق دى. لكه دوو بېلو كسانو چې تبصرې كړې وي. د دې كتاب ځينو بيتونو مې تېرژمي توجه جلب نه كړه خو دا وار يې خوند راكړ او بلعكس. داسې ځكه كېږي چې د هنر اندازه كول د كيفيت اندازه كول دي او كيفيت تله نه لري چې يو من غنم پكې بل وخت هم يو من غنم شي . ګومان كوم د ادبياتو له كره كتونكو د لوستونكو غوښته دا وي چې دغه كيفيت ورته په كميت بدل كړي او په زغرده ووايي چې د پلاني شعر يې څومره خوښېږي. دا كار پوره نه بلكې تر يوه حده ممكن دى. پوره خو په دې دليل هم ممكن نه دى چې د كره كتونكي قضاوت د بل هر چا د قضاوت غوندې د دۀ له نفسانياتو سره غوټه دى.....

....

شعر ډير دى ٠٠ شعر بس دې نور بايد نثر وليكو ٠٠ شعر په پښتو كې ډير شوى دى ٠٠٠ موږ نثر ته اړتيا لرو ٠٠٠ نثر بايد عام شي ٠٠٠ علمې اوفلسفي اثار په نثر وي اوموږ پوهې اومالوماتو ته اړتيا لرو ؟ شعر په در د نه خورې ؟ شعر دبيكارو خلكو كار دى ٠ اوداسې نورې خبرې ....

اُسطوره در خدمت هویت و اقتدار سازی چگونه از اُسطوره «آریایی»، برای قدرت و هویت سازی بهره گرفته می شود ....

يوه ورځ دلندن يو پوهنتون ته په ترن كې په لار ه وم ۔ دمعمول په توگه چې سړى ستړى وي نو ددرندو اوثقيلو شيانو لوستل خوند نه وركوي....

د سوما له خمه اخلي نوش په نوش وروستي جامونه د سرکښواومخکښونوښتونوشا عرعبدالباري جهاني ....

راځئ کيسه وليکو! دويمه برخه ....

د نويو خيالونو انځورګر ....

ليکوال: نصيراحمد احمدي....

افضل ټكور ....

تيمور نامه ....

(درحمان بابا بيا ځلي لوستنه ) رحماني عشق....

کوڅې له غصو ډکې دي هرڅه ته چې ګورې تاته غصه برېښي ....

مه ځه پسر ليه له دې کلي نه پر ېږده دغاټول جامونه پورته وي ډاګونو کې پرېږد ه ....

زما جګړه يوه جګړه لرم زه لا سپاهي نه يم شوى ....

فرانتز فانون اود٬٬ځمكې پر مخ دوزخيان ٬٬ ....

نجیب منلی سیزیف د کورینت پاچا و. یوه ورځ یې زیوس، د خدایانو مشر، د یوې ناوړې کړنې پر مهال ولیده او خبره یې افشا کړه. زیوس ورته په غوسه شو، تناتوس ، د مرګ خدای، یې پسې واستاوه چې سا ترې واخلي خو سیزیف په څه چل د تناتوس لاس او پښې وتړل او بندي یې کړ. د ځمکې پر مخ مرګ نه و، ټول ژوی به تل ژوندي وو.....

اجمل پسرلی محمود درویش نامي عرب شاعر د شنبه په ورځ( داګست نهمه) دامریکا د تګزاس ایالت په یوه روغتون کې خپلو پایوازانو ته د زړه تر عملیات مخکې وویل ، له عملیاته وروسته مې کرار پریږدﺉ مه مې غږوﺉ. د هغه په علمیات پسې، لرې په( رام اله) کې شمې رڼې شوې او شمو د خپل شاعر د مرګ غم وژاړه.....

لنډه كيسه ښوونکې خو په پرده كې (!) ....

لکه سر چې د اُفق په بالین لمر ږدي تش ګړی په هومره حُسن په ګودر ږدي ....

ټولنيز –فرهنگي بحث افغانې ټولنه اودروحانيت نفوذ ....

دخيالي اواسطوروي کيسو دپيدايښت اړتيا....

اژدهاى خودي ، ځانځاني ښامار او ایګومانستر....

تمدن «سند ـ هلمند» آغاز گر تاریخ ما ....

تكريم شعر ....

دشعر درناوى دا دهغه کتاب نوم دی چی دپښتو ژبی دډیر ښه لیکوال او څیړونکی ښاغلی اکبر کرګر له خوا لیکل شوی او په دی وروستيو ....

اسدالله غضنفر دوه ويشت كاله پخوا ( د ۱۳۶۶ د دلوې په دوه ويشتمه نېټه ) چې يې بهاوالدين مجروح خاورو ته سپارۀ ، زه هم د غريب آباد په هديره كې حاضر وم . مازديګر و. د كابل دلوه زمهرير وي خوپه پېښور كې بيا د كال په دغه وخت كې طبيعت له سره ځوانېږي او بوټي ژوندي كېږي. موږ د پېښور په دغسې موسم كې په مجروح خاورې اړولې. ....

تاند(یکشنبه/فبروري۷) د غيرت د چيغې ملي شاعر او ملتپال سپين ږيرى سياسي مشر اجمل خټك په ۸۵ كلنۍ كې له فاني نړۍ د تل لپاره سترګې پټې كړې، سبا به يې په اكوړه خټك كې جنازه وي او هملته به خاورو ته سپارل كېږي ....

نيمگړى شعر ....

ان حكيم ملت افغانيان ان طبيب علت افغانيان راز قومې ديد وبې باكانه گفت حرف حق با شوخي رندانه گفت اشترې يا بد اگر افغان حر بايراق وسازوبانبان در همت دونش از ان انبان در ميشود خوشنود با زنگ شتر علامه اقبال ....

نوشته احمد رشید....

دواورې سړى ....

د غږ چینه (خپلواک نثرونه) لیکوال: انوروفا سمندر ....

یاد آوری احمد رشید، روزنامه نگار و خبره در امور سیاسی کشور های «افغانستان» و «پاکستان»، نگاهی دارد به کتاب ٫٫زنده گی ام با «طالبان»،، نوشته «عبدالسلام ضعیف». «احمدرشید»، این نوشته را در مجله «بررسی کتاب های نیویارک» The New York Review of Books دور ۵۷، شماره پیهم سوم، به دست نشر سپرده است. ....

بايزيد روښان او دمغلو گوډاگيان ....

بړبوکۍ ( ناول ....

اظهارات یک فراری نجیب منلی – مشاور اسبق وزارت اطلاعات و فرهنگ ....

الفت په ژوند او افکارو کې مسوول سياست Monday, 12.21.2009, 11:52am (GMT) داکټر اشرف غني احمدزی ....

پی آمد یک توطئه ای تاریخی....

دوينو واټ دسليمان لايق مشهوره قصيده ....

مسافرې ورځې....

اكبر كرگر داستايفسكې اودهغه قهرمانانو ته لنډه كتنه ....

له كانت نه وروسته دهنر په باب دهگل نظريات دفلسفې په تاريخ كې ډير كره اوپه زړه پوري دي ٠ هگل دهنر په اړونددهنر دمضمون په اړوند پوښتنه مطرح كوي ليكي : له دې امله داسى پوښتنه مطرح كيږي چې دهنر مضمون څه شى دى ٠؟ اوولې بايد داسې مضمون مجسم شي....

«کلوب قلم افغانان» در «استکهولم» پایتخت «سویدن» در خط برنامه های فرهنگنیش، برای بزرگداشت از سروده های و آفرینش های ادبی و اجتماعی خانم «حمیرا نکهت دستگیرزاده» گرد هم آیی فرهنگیی را به شام سی و یکم اکتوبر ۲۰۰۹ عیسایی، در آن شهر، سامان داد. در این شب جشن بزرگداشت، شماری از شاعران، نویسنده گان و ناقدان ادبی کشور از جای های دور و حتا آن سوی بحر ها، گرد هم آمدند. با محبتی که گرداننده گان «قلم» دارند، به من نیز امکان آن میسر گردید تا ارداتم را به پیشگاه خانم «حمیرا نکهت» تقدیم نمایم. اینک بیان من و دیدگاه شما...صديق رهپو طرزي ....

ټولنپوهنيز –كلتوري بحث ملا دروحانيت اوجومات نه په جلا تله كې شرقي فرهنگ ديو ډول روحانې اومعنوي ارزښتونو مجموعه ده ٠ داسلام سپيڅلي دين دافغانانو په فرهنگ اوټولنيز ژوند څو خبری ....

په داستاني آثارو کې درواني مسايلو اړون څو خبری ....

كاوون توفاني دخوب اوويښتيا په منځ كې ....

مركه لنډه كيسه ....

گاتونه يا دزردشت مينوي سرودونه په پښتو زباړونكى او وړاندى كوونكى ....

اسطوره څه شى دى؟ اسطوره دانگليسې لغت mythچې ديونانې Muthos څخه اخيستل شويدى دشفاهي يا كتبي داستان مانا لري عر ....

مرورآشنا يوشعر ....

دنظم او شعر ترمنځ توپير ....

دوكتورجنيد شريف شعر د يارانو هديرو کي سرګردان يم د دنيا په ليونتوب پورې حيران يم ....

په ټولنه كې دروښانفكر دريځ ....

دجهاني په شعر كې خيال تصوير اوعاطفه ....

غني خان ته ولي فلسفي شاعر وايو ٬ دهغه فلسفه څه وه ؟ هر فلسفي دژوند يو مقصد وي اونوموړي دفلسفى دروښانلو له پاره ژوند تيروي ٬ خو هغه ان پخپله هم خپلو ويناووو ته گډې وډې وايي .؟ ....

فلسفه دجنون اودجانان : ته يوه كتنه ليكوال : سيد عابد جان دكتاب اساسي خبرې : ۱-ليونى اوفلسفه ۲-دليوني فلسفه ٫۳ـليونى اودفلسفې تاريخ ....

اُستاد شاه ولي : د پښتو موسیقۍ د آسمان ځلانده ستوری ....

اکبر کرګر پرون او نن اکبر کرگر سره د اسمایی ځانګړی خبری اتری ....

خپلواك نثرونه دويمه برخه ....

نوشته ء دوكتور جنيد شريف در باره کتاب کايت رنر نوشتته خالد حسينی ....

طالبان څرنگه جلب اوجذب كوي دلپ تاپ ٬قران اوكلاشينكوف له اثر څخه دانتونيو ليكنه دلندن داقتصاد پوهنتون دڅيړنې غړى ....

داوسني پښتو شعر په اړوند څو كرښې....

(خپلواک نثرونه) ۱ موږ یو او خدای هم شته، خدای شته خو پښې، لاسونه، حواس، ذهن دا هر څه ځغلي! خو دا ټولې هڅې خدای ته نه رسیږي. پښې، لاسونه، سترگې او غوږونه یوازې هغه څه ویني، اوري او تجربه کوي چې له غرو او رغو او بیا له راز راز شیانو ورته را گرځي. *** ....

تش واټ د باندې هوا ډیره سړه ده خو ټکسي گرم دى. خوب راځي. نیمه شپه له مجبوریته راپاڅیدلې یم چې سهار وخته خپل ښار ته ورسیږم او کار ته لاړه شم . په زړه کې مې ځانته قار راځي چې د کار مزدوره یم . د ژوند واک مې د کار په لاس کې دی . خوب او خوراک او تفریح یو هم په خپل زړه نشم کولای . د ورځې او شپې حساب د کار له مخې کوم . په ځان مې زړه سوځي .څومره کار ، څومره کار؟ له ځانه سره وایم دا وارې چې لاړمه کار پريږدم او په خپل زړه ژوند تیروم ....

په د ې ور ځو کې زمو نږپه ګران هیواد ّا فغا نیستان کی د اولسمشرۍ د ټاکنې پر وسه پیل شوی ده او دغه ستره سیا سی پیښه نه یوا زی ددی هیواد اوسیدونکو ته له خورا ستر اهمیت لرونکی ده ،بلکی د هغه ار زښت له کبله چی دغه ټاکنې یی د سیمی او نړۍ په ثبا ت کې لری د سیمی او نړۍ د ټولو هیوا د نو پا م ېې ځا نته را اړولی دی له دی کبله یی ا فغا نان او ټوله نړۍ د ترسره کیدو چاری خوراپه غور څاری ....

د جولای په درویشتمه په لندن کې د ا فغا ن لیکوالو فر هنګی ټولنې د هیواد د ښه شا عر او لیکوال استا د جنید شریف په ویاړ یوه اد بی نا سته را بللې وه . ....

Koran, Kalashnikov, and Laptop The Neo-Taliban Insurgency in Afghanistan د قرآن ، لپ ټاپ او کلاشينکوف له کتاب څخه داكبر كرگر ژباړه دافغانستان په جنوب كې طالبان څرنگه په زور كې شول ؟ ....

نه پوهيږم....

دوه شپې....

دم۔ اكبر كرگر لنډيز اوژباړه په كندهار كې دكرزې دقدرت لوبه ....

((په افغان فرهنگي اوټولنيز چاپيريال كې فولكلوري شعر په پرله پسې توگه دعزت اووياړ پر بنياد راوټوكيد ۔ ملنگ جان بهسودی يې يو مودرن مثال دی ۔ چې په سختيو كې را لوې شو اوډير ځوان و چې دموټر دټكر په پيښه كې په ۱۹۵۷ كال كې مړ شو ۔ ٬ خو دهغه شعرونه چاپ شول .سندرې شولي اوپه يادو يادشول ۔ باسواده افغانان هميشه ددغه شعرونو ډير ښه مثالونه پيدا كوي اوپه يوه حالت كې يې تطبيقوي ۔ شعرونه په عين وخت كې په ډيره ښه توگه كمپوز كوي)) لويس دوپرې دافغانستان تاريخ په انگريزي ژبه ....

نصير احمد احمدي ويره--- لنډه كيسه ما ډيرې ويرېدلې څيرې ليدلې دي، خو کلونه ووتل، يوه څيره مې لاتر اوسه له ذهنه نه وځي. داپخونی خبره ده، هغه وخت کوچينی وم، ډير کوچينی، خو ښه مې په زړه دي، بدنۍ او چلمچي مې پورته کولای شوی، نيکه ته به ما لاسونه ور پريمانځل. نيکه هډور سړی و، نه مې هيريږي، چنګ بريتونه يې لرل، چونډاره کوچيانی کميس به يې اغوست او سپينې څڼې به يې له وريښمينې ژيړې لونګی راوتلې وې. ....

له نښې وروسته لنډه كېسه اكبركرگر لندن ۱۴ –۴—۲۰۰۹....

دلپ ټاپ قران اوكلاشينكوف له كتاب څخه دنويو طالبانو په اړوند يو څيړنيز اثر يوه برخه دلندن داقتصاد پوهنتون دڅيړنې مركز له خوا دانتونيو گوشتيزو څيړنه دم۔ اكبر كرگر څيړنه ۲۔۵ طالبان ، قومونه اومشران : ....

نصير احمد احمدي لنډه كيسه وسپنه ....

داسدالله اسد سره دڅو ماښامونو په تروږميو كې: م۔ا۔كرگر له شلو كالو وروسته مې وليد ۔ داوار يې ږيره پر مخ نه وه ۔ نور هم سپيره شوى وه ۔ ډيره خندا هم نه وه ورپاتې ۔ كله چې مې هغه له ځان څخه دلاري دښودلو په پلمه مخ كې كړ ۔ ومې ليدل چې اوس ورته هغه جگ قامت هم نه دى ورپاتى ۔ په كړوپو و لو د((غزل شاه زلمى)) زما تر مخه روان و ۔ اوكله به يې مخ هم راواړاوه ۔ هم دا خبره يې څو وارې تكرار وله ۔ ځواني اوزلميتوب لاړ وختونو وخوړ ۔ پر موږ عمر تير شو ۔ اوس دادى زړيږ....

ژوند شته، خو نه كيږي! (د علم ګل سحر د ډيرو كلونو خبره زما تر قلم لاندې) ....

ديوه خاطراتي اثر لنډيز : درسهای تلخ و عبرت انګیز افغانستان په ځينو برخو تا۽مل ليكوال : میر صاحب کاروال ....

هغه مجروح وه؛ زه څه ولیکم؟! سید بهاوالدین مجروح: ایا ویی لیکم که لیکل شوی دي؟! پیل: ایا کیدای شي د شهید فیلسوف سید بهاوالدین مجروح په باب ولیکم؟ که مجروح زموږ په محیط کې، زموږ په حسي، فزیکي او ذهني واقیعیت کې وای؛ ایا لیکل یې چې مجروح څه لیکل؟! ....

۲٠۳ – سخت دريزه دياړي مار ( اجيران) اونور داخبره په مطبوعاتو کې په لويه پيمانه خپره شوې ده چې وايي طالبان يو اجير يا مزدور پوځ دی ٠ داخبره هم دافغان حکومت په څرگندونو اوهم دبهرنيانو په ويناوو اواټکلونو کې را برسيره کيږي ٠ ....

روڼ اند دادواردسعيد(١) له انده له هغه مهال راهيسې چې انساني الواک په تاريخ کې ثبت شوی،د”روڼ اندۍ“ او”روڼ اند“ په باب دپوهې او اگاهۍ خاوندانو هرچادخپل اند اوعلمي زېرمې سره سم دروڼ اند تعريف کړی دی.پر ټولنه يې دروڼ اند پر اغېزاوپازه تودې خبرې،اوږده بحثونه اوعلمي ليکنې کړي اوخپرې کړي دي. روڼ اند او اغېزيې اوس مهال هم دورځې دتودو خبرواترو اوليکنو دلړليک په سر کې ځاې لري.موږ افغانان نه يوازې دا چې دټولنې له سلو نه ډېری موکتاب اورسنيو ته لاس رسی نه لرو،ان داچې له ليک لوست نه هم بې برخې ساتل شوي ياستو.داستونزه زموږ دټولنې له بنيادي ستونزو څخه ده_چې څېړنه يې ددې څو کرښيزې ليکنې له حوصلې او سرليک له اډانې بهرده_يادونه يې له دې امله اړينه وه، چې له امله يې زموږ دافغان روڼ اندواغېز او پازه (مسووليت)زياتېږي. ....

شنیدن غزلی از صائب تبریزی در سایت یوتوب وسیله شد تا به بخش شعر و دکلمهء سایت روزنه رو آورم . به همت دوست فرهنگی ماآقای عطازی مجموعهء بزرگی از شعر که بوسیلهء دکلماتوران نو پردازخوانده شده اند ، تهیه ، ترتیب و نشر شده است . پارچه ها را شنیدم ، نه تنها از سایت روزنه که ازبرخی سایتهای دیگر نیز . در حالیکه این عمل را دربه دیدهء قدر مینگرم ، مواردی توجه مرا جلب کرد که دریغم آمد تا توجه دوست عزیز عطازی را به حیث تهیه کننده ....

نوشته احمد رشید «ا.رشید»، یک روزنامه نگار خبره «پاکستان» در امور «آسیای مرکزی»، «جهاد»، «جنبش های گزافه گر»، «طالبان» و «القاعده» می باشد. او همچنان در مورد سیاست بحران آفرین ا. م. امریکا در منطقه، نویسنده وارد است. از او تا حال سه کتاب پــُرفروش به دست نشر سپرده شده اند. کتاب «طالبان» اش، با پذیرایی گرمی در جهان رو به رو شد. او با استفاده از بخشی از درآمدش «نهاد رسانه های گروهی آزاد در افغانستان» را در سال(2002ع.) را بنیاد گذارد. این بنیاد، از آن زمان تا کنون برای نشر نشریه های مستقل به زبان های پارسی، پشتو، ازبکی و دیگر و دیگر دست یاری داده است. تازه ترین اثرش به نام «بر سرشیب آشوب و هرج و مرج : چگونه نبرد علیه بنیاد گرایی اسلامی در پاکستان، افغانستان و آسیای مرکزی از دست می رود» می باشد. ....

ولې اوڅرنگه طالبان بيا را پيدا شول ۱٠۲ طالبان څرنگه پياوړې دي ؟ ان داسې سرچينو لكه دمتحده ايالاتو پوځونو ٬ناتو اوملگرو ملتونو له شک پرته دامنلې ده چې د۲۰۰۲ او۲۰۰۶ كلونو ترمنځ دطالبانو ځواكونو په شمير كې په څرگنده توگه زياتوالى راغلى دى ٠ دامشهوده ( په ډاگه )ده چې كله دطالبانو دځواكمنۍ اټكل كيږي اويوكال له بل سره پر تله كيږي ٠ (وگورۍ جدول ۱)ددې ليكوال په عقيده سره له دې چې ناتو اوامريكا سرچينې غواړي چې اټکلونه په ډېره محافظه كارانه توگه خپاره کړي ۔چې اكثرا په ....

زموږ حال دپښتو شعر حال څو خبرې ! ....

ویراستار «ج.آلکساندر تیــِر J. Alexander Their » یاد آوری آن گونه که آگاهی دارید، ا.م.امریکا از همان آغاز سال )2008 (عیسایی، بر آن شد تا در برخوردش با افغانستان در خط هدف رزم آریانه یا استراتیجی، دگر گونیی رابه میان بیاورد. در این راستا، «انستیتوت صلح ا.م.امریکا»، دست به کار شد و با یاری گروهی از دانشمندان و سیاست سازان خبره که زنده گی حرفه یی شان را به جانبداری از صلح .و ثبات در این کشور و منطقه وقف نموده اند، دید گاه هایی را سرو سامان داد . ....

هغه مجروح وه؛ زه څه ولیکم؟! سید بهاوالدین مجروح: ایا ویی لیکم که لیکل شوی دي؟! پیل: ایا کیدای شي د شهید فیلسوف سید بهاوالدین مجروح په باب ولیکم ....

یادداشتی بر یک داستان از منوچهر فرادیس الف الف داستانی محتوا گرا به نام سالها تنهایی ....

داستاد بينواپه باب څو يادونې!....

دسيزيپوس افسانه يوه مشهوره يوناني اسطوره يي افسانه ده چې مشهور فرانسوي ليکوال البرت کامو دکيسې په توگه کښلې ده ٠ زيات څيړونکي اوادبپوهان په دى باور دي چې دسيزيپوس افسانه کومه چې البرت کامو کښلې ده دکامو دفلسفي ليدتوگې بيانوونکې ده ٠ همدغه کيسه مشهور ايراني فيلسوف اوايديولوگ احسان طبري هم کښلې ده٠ اودکيسي په پيل کې دالبرت کامو يادونه هم کوي ٠موږ په دې ليکنه کى لومړى داحسان طبري دنظر اوکښلې کيسې څو ټکي اوبيا دکامو موخه اودهغه دکيسې دانگريزي متن پښتو ژباړه رااخلو ٠ ....

درابندراناته ټاگور له اثاروڅخه دخداى بخښلي پوهاند علامه عبدالشكور رشاد ترجمه نوټ : دا كېسه دخپريدو په موخه دكابل مجلې له يوې گڼې واخيستل شوه کابلی والا ....

درحمان بابا په باب ډير ځله ويل کيږي چې هغه يو صوفې شاعر و ـ پوښتنه داده چې ايا په دي باب کوم مستند اوعلمي شواهد اودلايل شته چې ووايو هغه يو تمام عيار صوفي وو ؟ اوبله داچې تر کومه حده به سمه وي که ووايو چې نوموړي په يو داسې فرهنگي چاپيريال کې رالوي شوى چې تصوف اوسيروسلوک په کې لاسبرى فرهنگې اتموسفير جوړاوه اوبيا يي دغه فضا په خپلو اشعارو کې منعکس کړي ده ؟دغه دوه مسالې دمطرح کيدو وړ دي ....

دپښتنو دفرهنگ اوتاريخ په اړوند له دوه ډوله څيړنو سره مخامخ کيږو ۔ يو هغه څيړنې دي چې په کلاسيک اوعنعنوي توگه يوازې دپيښو٬ واقعاتو اومسايلو ساده بيان دي ۔ دويم ډول هغه څيړنې دي چې دعلمي اصولو اومتودولوجۍ پر بنسټ ترسره شويدي ۔ يا په بل عبارت دويم ډول څيړنې دټولنيزو پديدو اومسايلو دقانونمندۍ کشف اودعلم له اصولو سره سمې دي۔ ....

درنو دوستانو او دملي شخصيت براتعل ي خان تاچ مينه والو! سلام پر تاسو ۱ بده به نه وي چې خپله ليکنه دافغان روښانفکرانو په باب دسيمي ديوه وتلي ليکوال دناوړه قضاوت دسپيناوي په باب پيل کړم ۔ ځکه ديوه منلي شخصيت يادونه موږ ته دا الهام راکوي چي د خپلو سننو اوتاريخ څخه دفاع وکړو ۔ په دې باب يو بشپړ څيړنيز کار ته اړه ده ۔ خو زه به لنډي خبري وکړم اوبشپړ ه څيړنه به په مناسب وخت کي ترسره کړو ۔ درنو دوستانو ۔ مشرانو! ....

زه دلومړني ښوونځې په څلورم اويا پنځم ټولگي کې ووم چې دننگرهار اخبار بهدکونړونو دمزار درې ته زموږ لومړني ښوونځې ته راتلو اوما داخبار له لوستلوسره نوي مينه پيدا کړي وه ۪ يوه ورځ مې په هغه کې ديوه زلمي عکس وليده چې ځان يي پارلمان ته کانديد کړي وو ۪ هغه عبدالله بختانى واوبيا وروسته چې زما ملگرتيا اودوستي داستاد اوشاگرد په سطحه کې جاري شوه دى هم خدمتگار شو اوماته يي هم وويل چې ته کرگر يي : ....

....

د شاهي محل مخې ته د خلکو ګڼه ګوڼه وه . یوه ځوان په شپیلۍ کې له مینې ډکه سندره غږوله . د شپیلۍ خوږ غږ د هوا څپو سره هرې خواته خور شوی و. خلک ورته ګوته په خوله ولاړ وو او له دې منظر څخه یې خوند اخیست . ....

((.....له بلي خوا چيرته چې خلاق ذهن وي عقل هلته لکه څنگه چې په پام کې دي په دروازو باندي خپله څارنۍ له لاسه وركوي اوگډوډ افکارخلاق ذهن ته ننوزي ٠له هغه وروسته يي عقل گوري او په کليت کې يي ارزوي. نو تاسي منتقدان اويا په هر نوم چې ځان يادوۍ په يوه لنډه شيبه كې چې بايدپه ټولو خلاقو ذهنونو كې بايد وليدل شي تري ويره لرى . په هغو افراطونو كي چې په لنډه يا اوڕده موده کې ترسره كيڕي متفکر هنرمند له خوب ليدونکي څخه جلا کوۍ . تاسو له خپل بئ گټي كار څخه شكايت كوې ځكه چې ژر يي پريڕدي اوپه ډير زيات توپير ورته قايل ياست .)) فرويد تفسير خواب ١٠٩ مخ ....

كله چې دابن سينا لوې دروازې ته ديوې ډلې زده كوونكو په ټيل كې ورنږدې شوم ٠ ومې ليدل چې مخامخ ددارلمعلمين ددروازې له پاسه پر ديوال يو ډله ځوانان ولاړ دي اودشعرونو دديكلمه په تر څ كې خپل احساس څرگندوي ٠....

داسې زماني واټن چې دفکر اوعمل له پاره پکې يو نوی بستر ايجاد شو اوپه هغه کې د يو داسې شاعر دزيږون له پاره زمينه برابره شوه چې د زړې اوفلکلوريکي شاعري اودنوی اومدرنې شاعر ۍ تر منځ دپله دنده تر سره کړي . دا شاعر ملنگ جان وو . واقعيت دادی چې ددويمې نړيوالي جگړې وروسته دافغانستان په تاريخ اوټولنه کې دسيمه ييزو اونړيوالو شرايطو په پام سره يو نوی حرکت پيل شو . سياسي بيداري زياته شوه . دويښ زلميانو نهضت په پښتنو سيمو کې پراخه شو . ددې په څنگ کې دپاکستان په نوم يو نوی هيواد دافغانستان په گاونډ کې رامنځ ته شو . دا داسې وخت وو . چې کانگرس هند ازاد کړ . خو دپښتنو حقوق هماغه سې ناليدلي پاتې شول . دپښتنو زيات شمير مشران زندانونو ته ولاړل ‘بنديان شول .دخدايي خدمتگارو غورځنگ ‘او دپښتون زلمي نهضت و ټکول شو . . له دغه سياسي حرکاتو سره په موازاتو کې دشاه محمود خان ځای محمد داوود خان ونيوه . دپخواني شوروي په مرسته يو لړ پروژې پيل شوي له هغه جملي دننگر هار دوادي پروژه . دلويو لارو يا په مجموع کې دلومړني پنځه کلن پلان دتطبيق له پاره کارپيل شو . افغانستان په ۱۳۳۴ کال لويه جرگه راوغوښته اوپه هغه کې يې دپښتونستان اواز پورته کړ اودپخواني شوروي سره يي ددوستۍ تړون وشو . ....

وکيل سوله مل شينوارى ناشناس مولوي شکور چې څنګه له جوماته کورته راننوت، وارله مخه يې راډيو ولګوله څنګه چې يې راډيو ولګوله، په راډيو کې کومې ښځينه سندر غاړې سندره بلله، مولوي ژر د راډيو ستنه بله ځاى ته وخوزوله، او په قهر له ځانه سره ګډ شو: ....

ځوان موږک وويل: _ پلاره! د پنير دا ټوټه ډيره خوندوره ده. زوړ موږک د پنير ټوټه ور واخيسته، تيره غاښونه يې پرې ټينګ کړل، اوږد وغزيد او بيا يې سر پورته نه شو. د ځوان موږک کوچينۍ ګردې سترګې له اوښکو ډکې شوې، ښه شېبه يې وژړل، بيا يې پر خپله اوږده لکۍ کارټن وډباوه او شېبه وروسته څو نري موږکان په کاغذ کې له جوړ شوي کوچني سوري څخه کارټن ته ور ننوتل. ځوان موږک امر وکړ چې د ده د پلار پړسيدلی جسد له کارټن څخه وباسي او د جوارو د پټي په يوه کونج کې خاورې پرې واړوې ....

دسهار په خړه کې د پوليسو يو موټر لنډ راتاو شو، وښويد او ودريد. دروازې خلاصې شوې، عسکري بوټونه تر ښنګرو واورو پټ کړل، ولاړو خلکو لار ورکړه او عسکر تر يوه څوارلس کلن هلک را تاو شول. هلک يوه پوخ ديوال ته ولي لګولې وو، سر يې کيڼ لور ته ځوړند و او پر تورو ګاړګوتي ويښتو يې نرۍ سپينه پرخه پرته وه.....

استاد جنيد شريف اوله افغاني فرهنگ سره ناپايه مينه ! ديوه شعر دبياځلي كتنې په پلمه استاد جنيد شريف دافغانستان دكابل پوهنتون د پنځوسمو كلونو دټولو پوهنځيو زده كوونكو اواستادانو ته ډيره اشنا اوله صميميت نه ډكه څيره ده ٠ استاد جنيد هغه مهال د ادبياتو پوهنځې دتاريخ په څانگه اوبيا دفلسفي په څانگه كې درس وركاوه ٠ كله چې به استاد په يوه زده كوونكي يا محصل كې لږ څه استعداد وليده بس نو هڅه به يې كوله چې دغه استعداد ته پوكى وكړى اودهغه داستعداد سپرغۍ تازه كړي ٠....

استاد پوهاند حسن ضمير ساپى اودهغه ياد ! ديوه افغان له پاره په دې نړۍ کې دسفر ښه پاى دا وي چې له مرگه وروسته په خپله پلرنۍ هديره يا مړستون کې خارو ته وسپارل شي ۔ په خلکواو عوامو کې باورونه ډير دي ۔ يو ښه باور دادى چې وروستى مسافر په هغه دونيا کې له خپلو اسلافو سره ليده کاته کوي اويا دهغو ارواح سره گډيږي اويو دبل پوښتنه کوي ۔ درسم اودود له مخې په پښتنو کى دا يوپخوانى دود دى ۭچې پښتون په هر ڂاى کې چې ومري نودهغه مړى دهغه وارثان بالاخره خپلې پلرنۍ هديرې ته رسوي اوهلته يې ښخوي ۔ ....

دكاوون په شعر كې دعشق اوفورم په باب يادونه : د مينې شعر اودهغه فورم ته يوه كتنه ....

عينكې اوزاړه بوټان ؟ مازديگر چې له كاره ستړې ستومانه راغلم ٬ ميرمنې مې راته څو پاكټونه په مخ كې كيښودل او راته وى ويل : دا بيلونه بايد ارومروسبا ته تحويل(جمع ) شې داځكه چې وخت پرې ډير تير دى اوداسې نه چې جريمه شو ٠ ما وويل دڅه بيلونه دي ؟ ....

دکونډې دزوی له هستوونکي اولويوونکي ٬ ښاغلي واحد نظري سره دزړه خواله ! څو ورځي تر مخه دافغانستان دملي راديو تلويزيون مشر واحد نظري لندن ته راغی ٬ دلته ديوې فرهنگي ټولنې له خوا يوه غونډه جوړه شوه چې په هغې کې دنظري صيب مينه وال ٬فرهنگيان اوليکوال راټول شوي وو ٠ زما په نظر په دغه غونډه کې چې بايد تر هر څه دمخه دواحد نظري په فرهنگي اوهنري کارونو مکث اوخبرې شوي وای ٬ تر زياته حده دهغه په دولتي کارونو باندې خبري متمرکزې شوي ٠ ....

قران ٬لپ تاپ اوكلاشينكوف ليكوالاوڅيړونكى :افغانستان پيژندونكى پروفيسور دوكتور انتونيو گوشتيزو د LSE دلندن داقتصاد دپوهنتون دڅيړنې دڅانگې غړى ( دبحران په حالت كې دولت) دبغاوت سرچينې دم٠اكبر كرگر ژباړه ....

له كتاب څخه : له انگريزې متن څخه داكبر كرگر ژباړه ليكوال : افغانستان پوه اوڅيړونكې انتونيو گوشتيزو : دلندن داقتصاد دپوهنتون ( LSE )دبحران په حالت كې ددولتونو په اړوند دريسرچ دمركز غړى دياغيتوب سرچينې ....

د((پښتانه ٬ ستونزي اوچلنجونه)) دمقالې په يوه څنډه كې دانترنيتي مقالو بڼه بايد څه ډول وي ؟ له ډيرې مودې راهيسې په افغان اسامايي سايت كې دپورتني سرخط دليكونكي مقالي وينم ٠ داسې نوري ډيري هم وينم ٠ خو دا ځكه ماته په زړه پوري و ى چې ځينې داسې (( سرليكونه)) اوعنوانونه لري چې جاذبه لري ٠ خو محتوى ٠٠٠٠ خو كله چې مې ((دپښتانه ٬ستونزې اوچلنجونه)) مقاله وليدله ٬ دې ته اړ شوم چې په دې اړوند يو څه وليكم ٠ ....

يو چاراته وويل چې ولې اودڅه له پاره دې دويبپاڼې نوم كيږدۍ غوره كړ ؟ هغه ته مې ځير ځير وكتل ، ورته ښه ځير شوم ٠ دمخ په كاسه كې مې ورته څو ليكې ولوستلې ٠ همدومره مې ورته وويل كېږدۍ يو سمبول كېداى شي ٠ بيا هغه په فكر كې ولاړ ٠ داسې لكه چې دڅو پيړيو نسلونه يې تر ننه پورې په ذهن كې راژوندې شوي وي ٠ اودهغو له كاروانه سره يو ځاى روان وي٠ يا لكه چې داوښو كاروان يې له جلبه نيولى وي ٠ لكه چې تيت پرك رمه يې په تړو كې په ورو روانه كړي وي ، لكه چې باران وهلي اوپرې منځلي كالي يې په تن كې وي ٠ اوږود ډانگ يې په اوږو ايښى وي ، اوبيا اوږده غړانگه وباسي ، اواز بيا دغرونو په سرونو كې تاو شي اوڅو شيبې وروسته هماغه غږ له ليرې ځايه واوري....